Aftrekposten Inkomstenbelasting 2026: Compleet Overzicht + Tariefsaanpassing

Snel antwoord: Aftrekposten zijn bedragen die u van uw belastbaar inkomen aftrekt, waardoor u minder inkomstenbelasting betaalt. De voornaamste aftrekposten in box 1 zijn: hypotheekrenteaftrek, specifieke zorgkosten, giften aan ANBI-instellingen, lijfrentepremies en partneralimentatie. Goed gebruikmaken kan u jaarlijks honderden tot duizenden euro besparen.

Aftrekposten zijn kosten of bedragen die u van uw belastbaar inkomen mag aftrekken, waardoor u minder inkomstenbelasting betaalt. Denk aan hypotheekrente, zorgkosten, giften en partneralimentatie — allemaal aftrekposten die uw belasting direct verlagen. Wie goed gebruikmaakt van alle aftrekposten die op zijn of haar situatie van toepassing zijn, kan jaarlijks honderden euro’s besparen. Hieronder vindt u een compleet overzicht van de belangrijkste aftrekposten, inclusief de spelregels die bepalen hoeveel voordeel u er daadwerkelijk uit haalt.

Waarom aftrekposten zo belangrijk zijn

Aftrekposten inkomstenbelasting overzicht 2026

Aftrekposten verlagen uw belastbaar inkomen, waardoor u minder belasting betaalt. Klinkt logisch, maar in de praktijk laten veel Nederlanders geld liggen. Onderzoek van het Nibud wijst uit dat een substantieel deel van de belastingplichtigen niet alle aftrekposten benut waar ze recht op hebben. Soms gaat het om tientjes, maar regelmatig om honderden euro’s per jaar.

Het loont dus om eens goed te kijken welke aftrekposten voor uw situatie van toepassing zijn. Hieronder vindt u de belangrijkste categorieën, plus de regels die bepalen hoe hoog uw werkelijke belastingvoordeel uitvalt.

Overzicht alle aftrekposten 2026

De meeste aftrekposten vallen in box 1 (inkomen uit werk en woning). Een handig overzicht:

AftrekpostMaximum / drempelBoxDoelgroep
HypotheekrenteaftrekGeen maximumbedrag; max. 30 jaar; aftrek beperkt tot 37,56% (tariefsaanpassing)Box 1Woningeigenaren
Specifieke zorgkostenInkomensafhankelijke drempel; kosten daarboven aftrekbaarBox 1Particulieren
Giften aan ANBIDrempel: 1% drempelinkomen (min. €60), max. 10% drempelinkomen; periodieke giften zonder drempelBox 1Particulieren
LijfrentepremieOp basis van jaarruimte en reserveringsruimteBox 1Particulieren / zzp’ers
PartneralimentatieVolledig aftrekbaar (kinderalimentatie niet)Box 1Particulieren
Reiskosten openbaar vervoer (woon-werk)Werkelijke OV-kosten, niet vergoed door werkgeverBox 1Werknemers
Aftrek monumentenpanden80% van onderhoudskostenBox 1Eigenaren monumenten
Weekenduitgaven gehandicaptenForfaitaire bedragen per dagBox 1Mantelzorgers
Aftrek geen/geringe eigenwoningschuldAfhankelijk van eigenwoningforfait en schuldsaldoBox 1Woningeigenaren zonder hypotheek
Premies arbeidsongeschiktheidsverzekeringWerkelijke premie (zelfstandigen)Box 1Zelfstandigen

Tariefsaanpassing aftrekposten: wat betekent dit voor u?

Een van de minst begrepen regels in de inkomstenbelasting is de zogenoemde tariefsaanpassing — ook wel aangeduid als de beperking tarief aftrekbare bedragen. De kern: wie in box 1 een inkomen heeft dat boven de grens van de derde belastingschijf uitkomt (in 2026: meer dan €78.426), mag zijn aftrekposten niet tegen het hoge tarief van 49,50% verrekenen. De aftrek wordt in dat geval beperkt tot het tarief van de tweede schijf: 37,56% in 2026.

Concreet: stel dat u €100.000 verdient en €10.000 aan hypotheekrente betaalt. Zonder tariefsaanpassing zou u die rente kunnen aftrekken tegen 49,50%, wat een belastingvoordeel van €4.950 oplevert. Dankzij de tariefsaanpassing is uw voordeel echter beperkt tot 37,56% × €10.000 = €3.756. Het verschil — ruim €1.200 — verdwijnt als het ware in de kas van de Belastingdienst.

De tariefsaanpassing geldt voor de meest voorkomende aftrekposten in box 1: hypotheekrenteaftrek, giften aan ANBI-instellingen, partneralimentatie, lijfrentepremies en specifieke zorgkosten. De maatregel is ingevoerd om te voorkomen dat mensen met hoge inkomens onevenredig veel belastingvoordeel halen uit aftrekposten ten opzichte van mensen met lagere inkomens.

Voor de meeste belastingplichtigen — met een inkomen onder €78.426 — verandert er niets: zij trekken hun aftrekposten gewoon af tegen het voor hen geldende schijftarief (35,75% of 37,56%). Alleen wie in de hoogste schijf valt, merkt de beperking. Toch is het goed om dit mechanisme te kennen, zeker als u overweegt grote aftrekposten op te voeren of een periodieke gift te doen.

Zorgkosten: de specifieke zorgkosten-aftrek

Heeft u in het afgelopen jaar hoge zorgkosten gehad die niet werden vergoed door uw zorgverzekeraar? Dan kunt u deze mogelijk aftrekken. Het gaat dan om kosten die boven een inkomensafhankelijke drempel uitkomen. Voorbeelden zijn: eigen bijdragen voor medicijnen, kosten van hulpmiddelen zoals een gehoorapparaat, reiskosten voor ziekenhuisbezoek (€0,21 per kilometer), en dieetkosten bij een voorgeschreven dieet.

Niet alles is aftrekbaar. De premie voor uw basisverzekering mag u bijvoorbeeld niet aftrekken, net zomin als de kosten van een bril of contactlenzen. De Belastingdienst heeft een uitgebreide lijst op de website staan — het is de moeite waard om die door te nemen.

Giften aan goede doelen

Donaties aan ANBI-instellingen (Algemeen Nut Beogende Instellingen) zijn aftrekbaar, mits u boven de drempel komt. Die drempel is 1% van uw drempelinkomen, met een minimum van €60 en een maximum van 10% van uw drempelinkomen. Periodieke giften — waarbij u zich voor minimaal vijf jaar vastlegt — zijn volledig aftrekbaar zonder drempel. Dat kan een slimme constructie zijn als u regelmatig aan hetzelfde goede doel geeft.

Let op: ook voor giften geldt bij hoge inkomens de tariefsaanpassing. Het belastingvoordeel wordt dan berekend tegen 37,56% in plaats van het toptarief van 49,50%.

Hypotheekrenteaftrek

Hypotheekrenteaftrek en eigenwoningforfait

De hypotheekrenteaftrek is voor veel huizenbezitters de grootste aftrekpost. De rente die u betaalt over uw hypotheek voor uw eigen woning mag u aftrekken in box 1, tot maximaal dertig jaar na afsluiting. Voor wie in de hoogste belastingschijf valt, geldt de tariefsaanpassing: de hypotheekrenteaftrek wordt in 2026 berekend tegen maximaal 37,56%.

Naast de hypotheekrenteaftrek speelt ook het eigenwoningforfait een rol: de Belastingdienst telt een percentage van de WOZ-waarde bij uw inkomen op als tegenprestatie voor het woongenot van uw koopwoning. Het saldo van deze twee posten — hypotheekrenteaftrek minus eigenwoningforfait — bepaalt het werkelijke belastingvoordeel dat u als woningeigenaar in box 1 geniet.

Lijfrentepremie

Bouwt u onvoldoende pensioen op via uw werkgever? Dan kunt u de premie voor een lijfrenteverzekering of stortingen op een lijfrentebankspaarrekening aftrekken. De maximale aftrek hangt af van uw jaarruimte en reserveringsruimte. Voor veel zzp’ers en mensen met een pensioengat is dit een aantrekkelijke aftrekpost.

Alimentatie

Betaalt u partneralimentatie aan uw ex-partner? Deze is volledig aftrekbaar van uw inkomen. Kinderalimentatie is dat niet — die is al verdisconteerd in andere regelingen. Vergeet niet om het BSN van uw ex-partner in te vullen bij de aangifte; zonder deze informatie wordt de aftrek niet geaccepteerd door de Belastingdienst.

Overige aftrekposten

Er bestaan nog diverse andere aftrekposten die voor specifieke situaties relevant zijn. Eigenaren van rijksmonumenten kunnen 80% van hun onderhoudskosten aftrekken. Wie zijn hypotheek grotendeels of volledig heeft afgelost, kan in aanmerking komen voor aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld. En wie thuis een gehandicapte verzorgt die in het weekend op bezoek komt, kan weekenduitgaven voor gehandicapten aftrekken via forfaitaire bedragen.

Ook reiskosten verdienen aandacht. Als u met het openbaar vervoer naar uw werk reist en uw werkgever vergoedt dit niet volledig, kunt u de werkelijke OV-kosten voor woon-werkverkeer mogelijk aftrekken. Rijdt u met de auto, dan mag uw werkgever een belastingvrije reiskostenvergoeding betalen van €0,23 per kilometer (2026). Lees meer over de regels in ons artikel over de reiskostenvergoeding en belasting.

Verhuurt u uw woning (of een kamer) via Airbnb of een vergelijkbaar platform? Dan gelden er aparte belastingregels voor de verhuurinkomsten — afhankelijk van uw situatie valt de opbrengst in box 1 of box 3. Lees meer in ons artikel over belasting over Airbnb-inkomsten.

Lees ook

Veelgestelde Vragen

Welke zorgkosten mag ik aftrekken?
U kunt specifieke zorgkosten aftrekken die niet vergoed worden, zoals eigen bijdragen voor medicijnen, hulpmiddelen, reiskosten naar het ziekenhuis (€0,21 per km) en dieetkosten op voorschrift. De kosten moeten boven een inkomensafhankelijke drempel uitkomen. Brillen, contactlenzen en uw basisverzekeringspremie zijn niet aftrekbaar.
Zijn donaties aan goede doelen aftrekbaar?
Ja, giften aan ANBI-instellingen zijn aftrekbaar boven een drempel van 1% van uw drempelinkomen (minimaal €60, maximaal 10% drempelinkomen). Periodieke giften voor minimaal 5 jaar zijn volledig aftrekbaar zonder drempel. Let op: bij een inkomen boven €78.426 geldt de tariefsaanpassing — het voordeel wordt dan berekend tegen 37,56%.
Kan ik studiekosten aftrekken?
De aftrek van studiekosten en scholingsuitgaven is per 2022 afgeschaft. Het STAP-budget dat daarvoor in de plaats kwam, is inmiddels ook beëindigd. Voor 2026 is er geen algemene aftrekpost voor studiekosten meer. Controleer bij de Belastingdienst of in uw specifieke situatie nog overgangsregelingen van toepassing zijn.
Wat is de tariefsaanpassing aftrekposten?
De tariefsaanpassing — ook wel ‘beperking tarief aftrekbare bedragen’ — houdt in dat aftrekposten voor mensen met een inkomen boven €78.426 (2026) niet tegen het toptarief van 49,50% worden verrekend, maar tegen het lagere tarief van 37,56%. Dit geldt voor hypotheekrenteaftrek, giften, lijfrentepremies, partneralimentatie en specifieke zorgkosten.
Voor welke aftrekposten geldt de beperking tarief aftrekbare bedragen?
De beperking tarief aftrekbare bedragen is van toepassing op: hypotheekrenteaftrek en andere aftrekbare kosten eigen woning, giften aan ANBI-instellingen, lijfrentepremies, partneralimentatie en specifieke zorgkosten. Heffingskortingen vallen hier niet onder — die werken anders en worden direct op de verschuldigde belasting in mindering gebracht.
Hoeveel bedraagt het maximale aftrekpercentage voor hypotheekrenteaftrek in 2026?
In 2026 bedraagt het maximale tarief waartegen u hypotheekrenteaftrek kunt verrekenen 37,56%. Dit is het tarief van de tweede belastingschijf in box 1. Wie een lager inkomen heeft, trekt de hypotheekrente af tegen zijn eigen schijftarief (35,75% of 37,56%). Het toptarief van 49,50% is nooit van toepassing op de aftrek.
Moet ik het BSN van mijn ex-partner invullen bij partneralimentatie?
Ja. Als u partneralimentatie aftrekt in uw aangifte inkomstenbelasting, bent u verplicht het burgerservicenummer (BSN) van uw ex-partner op te geven. Zonder dit BSN accepteert de Belastingdienst de aftrek niet. Kinderalimentatie is nooit aftrekbaar.
Hoeveel geld laten Nederlanders gemiddeld liggen?
Onderzoek van het Nibud wijst uit dat een aanzienlijk deel van de belastingplichtigen niet optimaal gebruikmaakt van alle aftrekposten. Het kan gaan om honderden euro’s per jaar. Zorgkosten en giften zijn aftrekposten die relatief vaak worden gemist.
Kan ik als zzp’er mijn lijfrentepremie aftrekken?
Ja. Zzp’ers en andere zelfstandigen die onvoldoende pensioen opbouwen, kunnen de premie voor een lijfrenteverzekering of stortingen op een lijfrentebankspaarrekening aftrekken in box 1. De maximale aftrek is afhankelijk van uw jaarruimte, die u berekent op basis van uw winst uit onderneming of inkomen.
Wat is het verschil tussen gewone giften en periodieke giften?
Gewone giften aan ANBI-instellingen zijn aftrekbaar voor het bedrag boven 1% van uw drempelinkomen (min. €60), met een maximum van 10% drempelinkomen. Periodieke giften — waarvoor u een schenkingsovereenkomst aangaat voor minimaal vijf aaneengesloten jaren — zijn volledig aftrekbaar zonder drempel of maximum. Voor regelmatige gevers is een periodieke gift daardoor vaak fiscaal voordeliger.

Handige online rekenmachines