AOW: het fundament van uw pensioen
De Algemene Ouderdomswet — beter bekend als AOW — is de basis van het Nederlandse pensioenstelsel. Iedereen die in Nederland woont of werkt, bouwt AOW-rechten op. Op uw AOW-leeftijd ontvangt u een maandelijkse uitkering van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Het is een volksverzekering: u hoeft er niet apart voor te sparen, de premie wordt automatisch ingehouden via de loonbelasting.
De AOW is bedoeld als basisinkomen voor de oude dag. Het is nadrukkelijk niet bedoeld om uw volledige pensioen te dekken — daarvoor heeft u aanvullend pensioen via uw werkgever en eventueel eigen besparingen nodig. Maar voor veel Nederlanders, met name degenen zonder of met een beperkt aanvullend pensioen, is de AOW het belangrijkste deel van hun inkomen na pensionering.
De AOW-leeftijd
De AOW-leeftijd is de afgelopen jaren flink gestegen. In 2012 was het nog 65 jaar. Sindsdien is de leeftijd geleidelijk verhoogd en gekoppeld aan de levensverwachting. In 2026 is de AOW-leeftijd 67 jaar. Vanaf 2028 stijgt de leeftijd mogelijk verder, afhankelijk van de ontwikkeling van de levensverwachting.
U kunt uw persoonlijke AOW-leeftijd berekenen op de website van de SVB. Die hangt af van uw geboortedatum. Voor mensen die nu rond de 50 zijn, ligt de verwachte AOW-leeftijd op 67 jaar en enkele maanden. Maar dit kan nog veranderen — de wetgever kan de koppeling aan de levensverwachting aanpassen.
Hoeveel AOW krijgt u?
De hoogte van de AOW-uitkering hangt af van uw leefsituatie. De bedragen worden twee keer per jaar aangepast aan het minimumloon. De nettobedragen voor 2026 zijn bij benadering:
Alleenstaande: circa €1.380 netto per maand (70% van het netto-minimumloon). Samenwonend of getrouwd: circa €950 netto per persoon per maand (50% van het netto-minimumloon voor elk). Samen ontvangt een stel dus circa €1.900 per maand.
Daarnaast ontvangt u een vakantie-uitkering van bruto circa €70 per maand (alleenstaande) of €50 per maand (samenwonend). Deze wordt in mei in één keer uitbetaald.
AOW-opbouw en korting
De volledige AOW-uitkering krijgt u alleen als u 50 jaar verzekerd bent geweest. Voor elk jaar dat u niet verzekerd was — bijvoorbeeld door een verblijf in het buitenland — wordt uw AOW met 2% gekort. Tien jaar in het buitenland gewoond? Dan krijgt u 20% minder AOW.
Dit raakt met name mensen die een deel van hun leven in het buitenland hebben gewoond of gewerkt zonder zich vrijwillig te verzekeren. Expats die terugkeren naar Nederland na jaren in het buitenland, schrikken soms van hun AOW-korting. De SVB stuurt u voordat u de AOW-leeftijd bereikt een overzicht van uw opgebouwde rechten. Controleer dit goed en neem tijdig contact op als u vragen heeft.
Het is mogelijk om ontbrekende jaren in te kopen via de vrijwillige verzekering. Dat kan tot tien jaar na het vertrek uit Nederland. De premie bedraagt een percentage van uw inkomen. Of inkopen financieel verstandig is, hangt af van uw situatie — een financieel adviseur kan u helpen met de berekening.
Belasting over de AOW
De AOW-uitkering is belast als inkomen in box 1. U betaalt inkomstenbelasting over het bruto-AOW-bedrag. Maar — en dit is een belangrijk verschil met werkenden — AOW'ers betalen geen AOW-premie meer. Die premie is onderdeel van het tarief in de eerste schijf (17,9% van de 36,97%). AOW-gerechtigden betalen dus effectief een lager belastingtarief over hun eerste schijf: circa 19,07% in plaats van 36,97%.
Dit lagere tarief maakt een groot verschil. Een AOW'er met een inkomen van €30.000 betaalt aanzienlijk minder belasting dan een werkende met hetzelfde inkomen. Dat is bewust beleid: de AOW-premie hoeft niet meer te worden betaald als u al AOW ontvangt.
Heffingskortingen voor AOW'ers
AOW-gerechtigden hebben recht op heffingskortingen, maar de bedragen zijn lager dan voor werkenden. De algemene heffingskorting voor AOW'ers bedraagt circa €1.044 (bij een inkomen tot €24.812). De ouderenkorting biedt een extra korting van circa €1.963 bij een inkomen tot €44.770. Boven dat inkomen neemt de ouderenkorting af.
De alleenstaande-ouderenkorting — circa €524 — geldt voor AOW'ers die alleenstaand zijn en geen toeslagpartner hebben. In totaal kunnen de heffingskortingen voor AOW'ers oplopen tot meer dan €3.500. Dat verlaagt de effectieve belastingdruk aanzienlijk.
AOW en aanvullend pensioen
De AOW alleen is voor de meeste mensen niet voldoende om comfortabel van te leven. Het Nibud schat dat een alleenstaande minimaal €1.100 tot €1.500 per maand nodig heeft voor basale uitgaven. De AOW dekt dat net, maar voor extra's — vakanties, hobby's, onverwachte uitgaven — is aanvullend inkomen nodig.
Het aanvullend pensioen via uw werkgever is de tweede pijler. De derde pijler omvat eigen voorzieningen: lijfrente, spaargeld, beleggingen, eigen woning. Hoe eerder u begint met het opbouwen van de tweede en derde pijler, hoe comfortabeler uw pensioenjaren worden.
AOW aanvragen
De SVB stuurt u ongeveer zes maanden voor uw AOW-leeftijd een brief met het verzoek om uw AOW aan te vragen. Dat doet u online via Mijn SVB of schriftelijk. Het is belangrijk om dit op tijd te doen — als u te laat aanvraagt, ontvangt u uw AOW mogelijk niet direct op uw AOW-datum.
Woont u in het buitenland? Dan moet u zelf actie ondernemen. De SVB stuurt niet automatisch een brief naar buitenlandse adressen. Neem minimaal een jaar voor uw AOW-leeftijd contact op met de SVB om de aanvraag in gang te zetten.
Partnertoeslag afgeschaft
Tot 2015 konden AOW'ers met een jongere partner een partnertoeslag ontvangen. Die regeling is afgeschaft. Als uw partner jonger is dan de AOW-leeftijd, ontvangt u alleen uw eigen AOW-uitkering. Uw partner moet tot de eigen AOW-leeftijd zelf in inkomen voorzien. Dit kan tot een tijdelijk inkomensgat leiden dat u van tevoren moet overbruggen met spaargeld of andere inkomsten.