Belasting over pensioen: de basis
Uw pensioenuitkering wordt belast in box 1, net als uw salaris. Maar er zijn belangrijke verschillen. AOW-gerechtigden betalen geen AOW-premie meer (17,90% minder), waardoor het tarief in de eerste schijf daalt van 36,97% naar 19,07%. Dat scheelt flink. Daarnaast gelden specifieke heffingskortingen voor ouderen. Het netto resultaat: de meeste gepensioneerden houden relatief meer over van hun bruto-inkomen dan werkenden.
AOW-uitkering en belasting
De AOW-uitkering bedraagt bruto circa €1.380 per maand voor een alleenstaande en €950 per maand voor een gehuwde/samenwonende in 2026. De SVB houdt loonheffing in. Na aftrek van de premie Anw (0,10%) en Wlz (9,65%) plus de zuivere inkomstenbelasting (9,32%) resteert een netto bedrag van circa €1.170 voor alleenstaanden. De AOW is vakantiegeld inclusief — in mei ontvangt u een extra uitbetaling.
Aanvullend pensioen bovenop AOW
De meeste werknemers bouwen via hun werkgever aanvullend pensioen op bij een pensioenfonds of verzekeraar. De uitkering hangt af van het opgebouwde kapitaal en de afspraken (middelloon, beschikbare premie). Over het aanvullend pensioen betaalt u wél het volledige tarief inclusief premies volksverzekeringen. Bij een aanvullend pensioen van €20.000 per jaar betaalt u circa 36,97% = €7.394 aan loonheffing (vóór heffingskortingen).
Heffingskortingen voor gepensioneerden
Gepensioneerden profiteren van de ouderenkorting: circa €1.835 bij een inkomen tot €44.770 (in 2026). Daarboven bouwt deze af. Daarnaast geldt de algemene heffingskorting (maximaal €3.362, afbouwend). De alleenstaande ouderenkorting (circa €524) geldt voor alleenstaande AOW-gerechtigden. Deze kortingen verlagen uw effectieve belastingdruk aanzienlijk. Een gepensioneerde met alleen AOW betaalt effectief bijna geen belasting.
Netto pensioen berekenen: rekenvoorbeeld
Stel: u ontvangt €1.380 AOW per maand en €1.500 aanvullend pensioen. Totaal bruto: €2.880 per maand = €34.560 per jaar. Belasting: over de eerste €40.021 geldt het ouderentarief van circa 19,07% (AOW-deel) en 36,97% (aanvullend pensioendeel). Na heffingskortingen (ouderenkorting + algemene heffingskorting) houdt u netto circa €2.400 per maand over. Dat is 83% van uw bruto-inkomen — een veel gunstiger verhouding dan bij werkenden.
Pensioen en toeslagen
Met alleen AOW heeft u recht op zorgtoeslag en mogelijk huurtoeslag. Het toetsingsinkomen is laag genoeg. Maar let op: aanvullend pensioen telt volledig mee als toetsingsinkomen. Een aanvullend pensioen van €15.000+ per jaar kan uw recht op zorgtoeslag doen vervallen. Gepensioneerden die net boven de grens zitten, kunnen overwegen een deel van hun pensioen in een keer op te nemen (afkoopsom) om vervolgens onder de toeslaggrens te zakken — maar dit is fiscaal complex.