De zelfstandigenaftrek: van €7.030 naar €900
De zelfstandigenaftrek was ooit de belangrijkste fiscale stimulans voor ZZP'ers en kleine ondernemers. In 2020 bedroeg de aftrek nog €7.030. Sindsdien wordt deze jaarlijks afgebouwd. In 2026 resteert slechts €900. Het kabinet wil hiermee de fiscale kloof tussen werknemers en zelfstandigen verkleinen. Voor veel ZZP'ers voelt dit als een straf op ondernemerschap, terwijl ze al geen recht hebben op werknemersverzekeringen zoals WW en WIA.
Voorwaarden voor de zelfstandigenaftrek
U komt in aanmerking als u ondernemer bent voor de inkomstenbelasting (niet als u werkt via een BV) én voldoet aan het urencriterium van 1.225 uur per jaar. U moet de uren daadwerkelijk besteden aan werkzaamheden voor uw onderneming. Daarnaast moet u meer dan 50% van uw totale arbeidstijd besteden aan uw onderneming als u ook in loondienst werkt. Begin van het jaar geldt een pro-rato berekening als u halverwege het jaar start.
Het urencriterium: wat telt mee?
Het urencriterium van 1.225 uur is voor de Belastingdienst een harde grens. Telt mee: direct productieve uren (werk voor klanten), acquisitie en offertes schrijven, administratie en boekhouding, reistijd naar klanten, vakliteratuur en bijscholing gerelateerd aan uw vak, en netwerkevenementen. Telt niet mee: woon-werkverkeer naar een vaste werkplek, algemeen nieuwslezen, en activiteiten die niet direct aan de onderneming te relateren zijn.
Startersaftrek: extra voordeel voor beginners
Bent u in de afgelopen 5 jaar gestart als ondernemer? Dan kunt u maximaal 3 keer de startersaftrek claimen: €2.123 extra bovenop de zelfstandigenaftrek. De totale aftrek is dan €900 + €2.123 = €3.023. Voorwaarde: u heeft in de 5 voorafgaande jaren niet meer dan 2 keer de zelfstandigenaftrek toegepast en u voldoet aan het urencriterium. De startersaftrek maakt het eerste jaren als ondernemer fiscaal aantrekkelijker.
Impact van de afbouw op ZZP'ers
De afbouw van de zelfstandigenaftrek raakt met name ZZP'ers met een lager inkomen het hardst. Bij een winst van €40.000 bedroeg het belastingvoordeel van de zelfstandigenaftrek in 2020: €7.030 × 36,97% = €2.600. In 2026 is dat nog slechts: €900 × 36,97% = €333. Een verschil van €2.267 per jaar. Ter compensatie is de arbeidskorting verhoogd, maar dit compenseert het verlies niet volledig.
Alternatieven nu de zelfstandigenaftrek verdwijnt
Nu de zelfstandigenaftrek bijna is afgebouwd, worden andere fiscale voordelen belangrijker. De MKB-winstvrijstelling (12,03% over de restwinst) blijft bestaan en levert bij hogere winsten meer op. De investeringsaftrek (KIA) is onveranderd. En voor ZZP'ers met een winst boven €100.000 wordt de overstap naar een BV fiscaal interessanter, doordat de vennootschapsbelasting 19% bedraagt over de eerste €200.000. Laat een fiscalist berekenen wat voor uw situatie het meest voordelig is.
De zelfstandigenaftrek in uw aangifte
De zelfstandigenaftrek verlaagt uw winst uit onderneming. U vult deze in bij de winstaangifte, onderdeel 'ondernemersaftrek'. De Belastingdienst controleert steekproefsgewijs of u daadwerkelijk aan het urencriterium voldoet. Bewaar uw urenadministratie daarom minimaal 7 jaar. Een eenvoudige spreadsheet met datum, activiteit en uren volstaat — er is geen wettelijk voorgeschreven format. Maar wees specifiek: 'gewerkt' is onvoldoende; 'offerte opgesteld voor klant X, 3 uur' is beter.