Waarom aftrekposten zo belangrijk zijn
Aftrekposten verlagen uw belastbaar inkomen, waardoor u minder inkomstenbelasting betaalt. Bij een belastingtarief van 36,97% levert elke euro aftrekpost u bijna 37 cent op. Valt u in het hoogste tarief van 49,50%? Dan bespaart u bijna 50 cent per euro aftrekpost. Toch laten veel Nederlanders geld liggen door aftrekposten niet of niet volledig te claimen. Deze gids helpt u om alles eruit te halen wat erin zit.
Hypotheekrenteaftrek
De grootste aftrekpost voor huiseigenaren. U mag de rente aftrekken die u betaalt op uw hypotheek voor de eigen woning. Voorwaarden: de woning moet uw hoofdverblijf zijn, de hypotheek moet annuïtair of lineair zijn (voor hypotheken na 1-1-2013), en u trekt af tegen maximaal 36,97% in 2026. De aftrek geldt maximaal 30 jaar. Bij verhuizing stopt de aftrek voor de oude woning na drie jaar leegstand. Verkoopt u met overwaarde? Dan moet u deze bijleenregeling meenemen naar uw volgende woning.
Eigenwoningforfait
Tegenover de hypotheekrenteaftrek staat het eigenwoningforfait: een bijtelling op uw inkomen gebaseerd op de WOZ-waarde. In 2026 is het forfait 0,35% van de WOZ-waarde. Bij een woning met een WOZ-waarde van €350.000 betaalt u dus belasting over €1.225 fictief inkomen. De Wet Hillen — die het eigenwoningforfait beperkte als uw hypotheek (bijna) was afgelost — wordt sinds 2019 stapsgewijs afgebouwd en is in 2026 voor 23,3% afgebouwd.
Zorgkosten (specifieke zorgkosten)
Niet-vergoede zorgkosten boven een drempelbedrag zijn aftrekbaar. Wat telt mee: medicijnen op recept die niet vergoed worden, hulpmiddelen (bril, gehoorapparaat, orthopedisch schoeisel), dieetkosten bij een door een arts voorgeschreven dieet (vast bedrag per dieettype), extra kleding en beddengoed bij ziekte, reiskosten voor ziekenbezoek (€0,23 per km), en premies voor aanvullende zorgverzekering. Niet aftrekbaar: het eigen risico en de nominale premie basisverzekering.
Giften aan goede doelen
Gewone giften zijn aftrekbaar boven een drempel van 1% van uw drempelinkomen (minimaal €60) tot maximaal 10% van uw drempelinkomen. Periodieke giften (vastgelegd in een schriftelijke overeenkomst voor minimaal 5 jaar) zijn onbeperkt aftrekbaar. Een periodieke gift is dus fiscaal veel gunstiger. Voorbeeld: u doneert €1.200 per jaar aan een ANBI. Als gewone gift is maximaal €1.200 aftrekbaar (minus drempel). Als periodieke gift is de volledige €1.200 aftrekbaar, zonder drempel.
Alimentatie
Partneralimentatie die u betaalt aan uw ex-partner is volledig aftrekbaar. Kinderalimentatie is sinds 2015 niet meer aftrekbaar. Let op: de alimentatie moet zijn vastgelegd in een echtscheidingsconvenant of rechterlijke uitspraak. De ontvanger moet de alimentatie als inkomen opgeven. Als u een afkoopsom betaalt in plaats van maandelijkse alimentatie, is deze ook aftrekbaar — maar raadpleeg een adviseur over de optimale verdeling over de jaren.
Lijfrentepremie (jaarruimte en reserveringsruimte)
Heeft u een pensioentekort? Dan kunt u fiscaal voordelig sparen via een lijfrenteproduct. De jaarruimte is 30% van uw premiegrondslag minus uw pensioenopbouw, met een maximum van circa €15.317 in 2026. Niet-benutte jaarruimte kunt u tot 7 jaar later alsnog gebruiken (reserveringsruimte). De inleg is aftrekbaar in box 1, maar de uitkering wordt later belast. Toch is het voordelig: u trekt nu af tegen 49,50% en betaalt later uit tegen 36,97% (als u met pensioen minder verdient).
Studiekosten en scholingsuitgaven
De aftrek van studiekosten is per 2022 vervangen door het STAP-budget (€1.000 subsidie per jaar). Echter, als u vóór 2022 bent begonnen met een opleiding en deze nog loopt, kunt u onder overgangsrecht mogelijk nog aftrekken. Het STAP-budget is per 2024 weer stopgezet. Er is momenteel geen fiscale aftrek meer voor studiekosten. Werkgevers kunnen wel onbelast studiekosten vergoeden.
Persoonsgebonden aftrek
Onder de persoonsgebonden aftrek vallen: uitgaven voor levensonderhoud van kinderen jonger dan 21 (als u geen kinderbijslag ontvangt), weekenduitgaven voor gehandicapte kinderen die niet thuis wonen, en restant persoonsgebonden aftrekposten uit eerdere jaren. Deze posten zijn minder bekend maar kunnen aanzienlijk zijn, met name de aftrek levensonderhoud kinderen (€415 tot €1.070 per kwartaal, afhankelijk van leeftijd).
Aftrekposten voor ondernemers
Bent u zelfstandig ondernemer (eenmanszaak, VOF, of maatschap)? Dan komen er extra aftrekposten bij: zelfstandigenaftrek (€900 in 2026), startersaftrek (€2.123 extra in de eerste 3 jaar), MKB-winstvrijstelling (12,03% van de resterende winst), investeringsaftrek (KIA, tot 28% van de investering), willekeurige afschrijving voor starters (VAMIL), en de meewerkaftrek of reële arbeidsbeloning voor uw partner. De zelfstandigenaftrek is fors gedaald: in 2020 was deze nog €7.030.
Checklist: mis geen aftrekpost
| Aftrekpost | Box | Maximum | Drempel |
|---|---|---|---|
| Hypotheekrente | 1 | 36,97% tarief | Nee (wel eigenwoningforfait) |
| Zorgkosten | 1 | Onbeperkt | Ja (1,65-5,75% inkomen) |
| Gewone giften | 1 | 10% inkomen | Ja (1% inkomen, min. €60) |
| Periodieke giften | 1 | Onbeperkt | Nee |
| Alimentatie | 1 | Onbeperkt | Nee |
| Lijfrente | 1 | ~€15.317 | Nee |
Twijfelt u of u een aftrekpost kunt claimen? De Belastingdienst biedt online een hulpmiddel om dit te controleren. En onthoud: de bewijslast ligt bij u. Bewaar bonnen, facturen en overeenkomsten minimaal 5 jaar.